استقرار دکلxadهای هوایی برق در فضاهای شهری از منظر منابع معتبر علمی و پژوهشی

انتشار در۱۷ خرداد ۱۳۹۶ ساعت ۲:۴۶ ق.ظ سرویس:شهر و شهروند 2 دیدگاه 68 بازدید

استقرار دکلxadهای هوایی برق در فضاهای شهری از منظر منابع معتبر علمی و پژوهشی

آفتاب لارستان: چند هفته ای است بحث عبور دکل های انتقال نیرو از مرکز شهر لار در رسانه ها و گروه های مجازی داغ شده است. این موضوع به قدری مورد حساسیت مردم قرار گرفت که اعضای شورای شهر و شهردار لار خبر از توقف این طرح دادند. حالا در این باره دکتر مجتبی آراسته مدیرگروه شهرسازی دانشگاه دولتی لار مقاله ای تهیه و تدوین کرده است که در ادامه می خوانید:

***

دکتر مجتبی آراسته*: اخیرا طرح مباحثی پیرامون نصب خطوط برق فشار قوی ۶۳ کیلوولت در مسیر بلوار ولایت و شهید امامی افکار عمومی را در فضای حقیقی و مجازی، مشغول و نگران نموده است. قبل از پرداختن به مباحث تخصصی پیرامون این موضوع، بر خود لازم میxadدانم خرسندی خود را از جریان آزاد اطلاعات در فضای مجازی که میxadتواند نویدبخش فضای گفتگومحور میان اقشار مختلف جامعه باشد و به حل مسائل شهری از طریق کنشxadهای ارتباطی مفید منجر شود، ابراز نمایم. طی چند روز اخیر و همزمان با رصدی که اینجانب از فضای حقیقی و مجازی پیرامون این موضوع داشتم، یکی از نکاتی که در مباحث طرح xadشده میان مدیران و همشهریان محترم دیده میxadشد، ذکر شواهد و تجربهxadهایی ناشی از آسیب یا عدم آسیبxadهای ممکن ناشی از عبور این خطوط در فضاهای شهری بود که بعضا به اثبات علمی نرسیده بود. نباید از یاد برد که امروزه موضوع پژوهش در کلیه حوزهxadهای آموزشی و اجرایی از جایگاه قابل توجهی برخوردار بوده و اکتفا به ذکر یافتهxadهای شهودی در هیچ محفل علمی و عمومی، اقناعxadکننده نخواهد بود. امروزه انتقال خطوط پرفشار (ولتاژ بالا) و حتی کم فشار (ولتاژ پایین) برق به صورت زیرزمینی در شهرهای کشورهای توسعه یافته و حتی در حال توسعه، به امری بدیهی تبدیل شده است؛ زیرا علاوه بر اثبات آسیبxadها و ریسکxadهای ناشی از احداث این خطوط در فضاهای شهری در منابع معتبر علمی(۱)، از جنبه آسیب به کیفیات فضایی و منظر شهری نیز امری اثباتxadشده و غیرقابل اجتناب از نگاه متخصصین شهرسازی خواهد بود. این نوشتار کوتاه، در ادامه تنها از همین دو بُعد، به آسیبxadشناسی خطوط پرفشار توزیع برق در فضاهای شهری خواهد پرداخت:

سلامت جسمی و روانی: از نظر سلامت جسمی – روانی، خطرات ناشی از احداث خطوط هوایی پرفشار برق را میxadتوان در چهار دسته طبقهxadبندی نمود: ۱) ریسک رویداد طبیعی: بوجود آمدن مشکل در شبکه انتقال در اثر عوامل طبیعی همچون طوفان، سیل و زلزله ۲) ریسک بهداشتی: عدم رعایت حریم مجاز و پیشروی افراد در حریم، پرتاب اشیاء بر روی شبکه انتقال، سرقت سیم، سرقت نبشی و برخورد خودرو با پایه و دکل و انواع بیماری های جسمی و روانی در اثر قرار گرفتن در معرض امواج الکترومغناطیس. ۳) ریسک فنی – ایمنی:

-اشتباه در تنظیمات، اشتباه در محاسبات طراحی، فرسودگی و زنگxadزدگی، کلیدزنی، پدیده کرونا و فلشxadآوِر سیم برای تجهیزاتی نظیر سیم، رله، مقره، سرکابل، جمپر و سکسیونر. ۴) ریسک زیست محیطی: برخورد پرندگان، وجود آلودگی (گرد و غبار) و احتمال ایجاد قطعی در شبکه (نظیر حادثه قطع برق در اهواز در بهمن ماه ۱۳۹۵)، برخورد درخت و صائقه به کلیه تجهیزات انتقال نیرو.

کیفیات فضایی و منظر شهری: امروزه بحث پیرامون حذف خطوط توزیع فشار قوی و ضعیف توزیع برق از مناظر شهری به امری مسلم و قطعی تبدیل شده و بسیاری از متخصصین منظرشناسی، حتی بر حذف این خطوط در مناطق روستایی و با تراکم کم جمعیتی نیز تاکید دارند(۲). قطعا بسیاری از شهروندان لارستانی که در کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس کار و سکونت داشته و یا از آنجا بازدید نمودهxadاند، متوجه نبود هیچگونه پایهxadهای توزیع کمxadفشار و پرفشار در جداره های شهری و محدوده خدماتی شهرهای کوچک و بزرگ این کشورها شدهxadاند. در حقیقت استفاده از خطوط انتقال زیرزمینی برق، نقش غیرقابلxadانکاری در غنای محیطی فضاهای شهری دبی، ابوظبی، دوحه و کویت داشته است. اهمیت زیبایی بصری مناظر انسانxadساخت و طبیعی در کشورهای غربی به حدی رسیده است که معماران منظر، برای کاستن از تشویش بصری ناشی از دکلxadهای فشار برق قوی حتی در مناطق خالی از سکنه، دکلxadهای پیکرxadنما طراحی نمودهxadاند (شکل۱).

در عین حال، با وجود همه این دلایل علمی، نباید از تاثیر حضور این دکلxadها در کاهش ارزش املاک و مستغلات شهری و روستایی نیز غافل بود(۳). متاسفانه کشور ایران یکی از معدود کشورهای در حال توسعه است که همچنان در فضاهای شهری خود از دکلxadهای بزرگ و تیرهای کوچک انتقال نیرو استفاده میxadکند و همین موضوع در بسیاری از نقاط موجب کاسته شدن از غنای حسی فضاهای شهری ارزشمند، بهم خوردن تناسبات بصری جدارهxadهای کالبدی و مخدوش شدن طراوت و زیبایی جدارهxadهای طبیعی شده است. اینکه بعضا دیده میxadشود که مسئولان شهرهای کوچکتر همچون لار به استفاده مشابه از این دکلxadها در فضاهای شهری شیراز و تهران استناد میxadکنند، دلیل موجه و قابل قبولی نخواهد بود؛ زیرا متخصصین و مدیران این کلانxadشهرها خود بارها به این روند اشتباه و مخاطره انگیز تاکید داشته اند(۴) و تکرار اشتباه آنها توسط مسئولین ما هیچگونه توجیه منطقی نخواهد داشت.

با همه این اوصاف به نظر میxadرسد مدیریت شرکت برق استان فارس و شهرستان لارستان در حال حاضر، ارزانxadترین راه نصب و توزیع شبکه انتقال نیرو را انتخاب نموده است؛ هرچند صرفهxadجویی در هزینهxadها امری پسندیده در فرایند بهرهxadبرداری و بهرهxadوری یک سیستم به شمار میxadرود اما نباید از هزینهxadهایی که در کوتاه مدت و بلندمدت و در اثر این اقدام، به سایر نهادهای اجتماعی و مدیریت محلی (از نهاد خانواده گرفته تا مدیریت شبکه بهداشت و درمان) تحمیل میxadشود، چشمxadپوشی نمود. با این اوصاف استفاده از خطوط زیرزمینی انتقال شبکه و یا بهرهxadگیری از خطوط هوایی جایگزین (با استفاده از محور ممتد ارتفاعات جنوبی و یا شمالی لار) هرچند ممکن است هزینهxadای دو چندان به شرکت توزیع نیروی برق استان وارد نماید، اما بدونxadشک این هزینهxadکرد، ارزش حفظ سلامت جسمی- روحی، آرامش بصری و حتی حفظ ارزش سرمایه ملکی کلیه شهروندان و هموطنان کشور عزیزمان ایران را خواهد داشت.

بيــــا تا جهــــان را به بــد نسپريم/ به كوشش همه دست نيكي بريم

نبــاشد همي نيك و بـــد، پــــايدار/ همـــــان به كه نيكي بود يادگار

حکیم ابوالقاسم فردوسی

* مدیرگروه شهرسازی دانشگاه دولتی لار

——-

۱) برای اطلاعات بیشتر رجوع گردد به مقالات معتبر علمی – پژوهشی زیر:

• جوزی و همکاران (۱۳۹۳) شناسايي و ارزيابي ريسک مخاطرات ناشي از خطوط انتقال برق ولتاژ بالا در مناطق مسکوني با استفاده از روش تجزيه و تحليل حالات شکست و اثرات آن (FMEA)، نشریه سلامت و محيط زيست، دوره۷، شماره۱، صفحه۵۵ تا
• Atudori M, Rotariu M. Electromagnetic field radiation near power lines and its environmental impact. UPB Sci Bull 2012;74:231e8 (http://refhub.elsevier.com/S2093-7911(15)00110-9/sref1)
• El Dein AZ. Magnetic field calculation under EHV transmission lines for more realistic cases. IEEE Trans Power Del 2009;24:2214e22.( DOI: ۱۱۰۹/TPWRD.2009.2028794)

Tourab W, Babouri A, Nemamcha M. Experimental study of electromagnetic environment in the vicinity of high voltage lines. AJEAS 2011;4:209e13. (http://www.thescipub.com/abstract/10.3844/ajeassp.2011.209.213)

۲)برای مطالعه بیشتر رجوع گردد به :

• Tempesta, T., Vecchiato, D., & Girardi, P. (2014). The landscape benefits of the burial of high voltage power lines: A study in rural areas of Italy.Landscape and Urban Planning, ۱۲۶, ۵۳-۶۴٫
• Atkinson, G., Day, B., & Mourato, S. (2006). Underground or overground? Measuring the visual disamenity from overhead electricity transmission lines. In D. Pearce(Ed.), Environmental valuation in developed countries: Case studies (pp. 213–۲۳۹).Cheltenham, UK: Edward Elgar Publishing Ltd.
• Atkinson, G., Day, B., Mourato, S., & Palmer, C. (2004). ‘Amenity’ or ‘eyesore’? Negative willingness to pay for options to replace electricity transmission towers. Applied Economics Letters, 11(4), 203–۲۰۸٫http://dx.doi.org/10.1080/13504850410001674803.

Giaccaria, S., Frontuto, V., & Dalmazzone, S. (2010). Who’s afraid of power lines? Merging survey and GIS data to account for spatial heterogeneity. Working Papers 2/2010. Department of Economics, University of Turin. Retrieved fromhttp://ideas.repec.org/p/uto/dipeco/201002.html

۳)برای مطالعه بیشتر رجوع گردد به :

• Gregory, R., & von Winterfeldt, D. (1996). The effects of electromagnetic fields from transmission lines on public fears and property values. Joual of Environmental Management, 48(3), 201–۲۱۴٫ http://dx.doi.org/10.1006/jema.1996.007

۴)برای مطالعه بیشتر رجوع گردد به مقاله تابناک با عنوان ” مخاطرات زندگي در سايه دكلهاي برق” به آدرس: http://www.tabnak.ir/fa/news/220622