صداهای دیگر را تاب بیاوریم

ساخت وبلاگ

صداهای دیگر را تاب بیاوریم

آفتاب لارستان: چند روزی از تب و تاب بحث زبان لارستانی و اچمی گذشته و توجهات نویسندگان و تحلیلگران منطقه به موضوعات دیگر جلب شده است. همانطور که می دانید اصل این بحث از انتشار همزمان یادداشت سه نویسنده جوان مدافع اطلاقعنوان زبان «اچمی» بجای زبان لارستانی (یا لاری) آغاز شد که یکی از آنها «مصطفی ملتفت» دانشجوی اهل اوز بود.

ملتفت حالا طی یادداشتی که برای سایت آفتاب لارستان ارسال کرده از برخی برخوردها نسبت به انتشار مقالات خود و دوستان همفکرش اظهار تعجب و البته نگرانی می کند و انتشار این یادداشت یا جواب تازه را برای توضیح پاره ای مسائل ضروری می داند. متن کامل این یادداشت را در ادامه بخوانید:

***

مصطفی ملتفت*: کس نتواند گرفت دامن دولت به زور… کوشش بی فایده است و سُرمه بر ابروی کور (سعدی)

طی هفته ای که گذشت، بازخوردهای زیادی از سه یاداشت من و دوستانم که پیرامون مسئله زبان اچمی بود دریافت کردیم که برایم بسیار آموزنده و تامل برانگیز بود.

اولین نقد را دوست عزیزم یوسف منصوری نوشت که نکات باارزشی در آن بود و می کوشم در یادداشت های آتی به پاسخ آن بپردازم.

اما دو تن از دوستان دیگر به نقد یادداشتم پرداختند که من را به جای آنکه مصمم کند به پاسخ آنها بپردازم بیشتر به این فکر فرو برد که بر ما چه رفته که اینگونه تحمل صداهای دیگر را نداریم؟ یکی از نشانه‌های رشد و پویایی یک جامعه فراهم آمدن بستری مناسب برای تبادل افکار و نقد اندیشه‌ها و عملکرد‌هاست. نه تنها این دو دوست فاضل که از هرگونه حربه ای برای حمله به شخص بنده و دوستانم استفاده کردند، بلکه برخی از همشهریان اهل ادب و فرهنگ ام هم مرا مورد لطف بی نهایت خود قرار دادند.

آزاداندیشی و در آوردن ادای آن

“جرات اندیشیدن” از جمله فضیلت هایی است که فیلسوف عصر روشنگری امانوئل کانت در «مقاله روشنگری چیست؟» برای “رهایی از صغارت خودخواسته” به ما آموخته است.

در سنت دینی ما نیز بارها به تعقل و اندیشیدن اشاره شده است، برای مثال «آیه ۱۸ سوره زمر» به کسانی که “سخنان را می شنوند” و بهترین آن را بر می گزینند بشارت داده است. و همینطور در جای جای سنت ادبی ایران عزیزمان.

اما دیدن افرادی تمامیت خواه و مطلق نگر که از بیخ و بن با هرگونه خردورزی، تضارب آراء و گفتگو واهمه دارند و از هرگونه حربه ای برای در نطفه خفه کردن صداهای دیگر استفاده می کنند جای بسی تامل دارد!

برای مثال چند نمونه از آن واکنش ها را ذکر می کنم:

دوست آکادمیک ما جناب «دکتر محمد اورنگ» در جای جای جوابیه اش(اینجا) از واژه های سخیف، مضحک، نویسندگان خودشیفته و… بکار برده است، که واقعا نمی دانم وقتی زبان استدلال و علم وجود دارد به عاریه گرفتن این واژه ها آن هم در سایت خبری، چه کمکی به ادا شدن حق مطلب می کند؟ جز این است که از ارزش و حرمت و جایگاه علمی خود ایشان می کاهد؟ آیا این است اخلاق علمی و مباحثه ای که در استرالیا به شما یاد داده اند؟ آیا سر کلاس آن دانشگاه، آنقدر دانشجوی دکترایش را در برج عاج می نشانند که برای مثال اگر استادی با دانشجویش مخالفت کند، دانشجو او را با زبان تحمیقی و تحقیری می گوید مزخرف نگو و قص علی هذا…؟؟

البته من به این دوست اهل علم تبریک می گویم که کار ارزشمند نوشتن دستور جامع زبان مادری مان را آغاز کرده و این جای بسی قدردانی دارد، که امیدوارم در این مهم لااقل حرفه ای عمل کنند! (فارغ از اسمی که بر این زبان همگان قرار است اطلاق شود.)

درباره نقدهایی که به متن بنده نیز داشتند هم در فرصتی مناسب برای ایشان می نویسم، هرچند دوست خوش قلمم شایان تدین جواب های در خور توجه و علمی به ایشان داده است.(اینجا)

اما جناب «حامد توانا» که واژه ای نماند که به ما نسبت ندهد!!(اینجا)

استفاده از احساسات دینی و ملی مردم منطقه مان با نسبت دادن آیاتی از کلام الله و مقایسه مخالفان فکری خود با مشرکان، تا قیاس مع الفارق شان درباره زبان اچمی با مسئله نام “خلیج همیشه فارس” و تهمت و برچسب جدایی طلبی، نشان از این می دهد که ایشان شخصیت بسیار سرکوب گر و انحصارطلبی دارند که با بی اخلاقی بی شرمانه ای با سوء استفاده از کلام مقدس قرآن و احساسات میهن دوستی مردم منطقه، در راستای تثبیت جایگاه خود در منطقه، دست و پا می زنند. حتی تئوری پردازی شان در مسئله تجمیع لار و گراش به عنوان یک شهر واحد(اینجا)، مهر تاییدی است بر این قدرت طلبی، استبداد فکری، عدم احترام و به رسمیت شناختن تفاوت ها.

ایشان در جایی می گوید:

ما باید جامعه و دنیای امروزمان را دریابیم و آینده را بر پایه های عقلانیت امروز بنا نهیم نه عقلانیت قومی و قبیله ای که نه افرادش و نه ساختارش در جامعه کنونی، موجود و معتبر نیست.

و در یادداشت دیگرشان می گویند:

ضمن اینکه در گفتار برخی اهل اطلاع آمده بود که اولین قوم ساکن در منطقه نامشان «لاروی» بوده که در صورت صحت، تامین کننده نظر شما هم هست.

ایشان از آزاداندیشی و مذموم بودن قومیت گرایی سخن به میان می آورند و از سویی دل در گرو اثبات قوم لاروی می بندد! وای به حال آن عقلانیتی که شما متولی آن باشید!!

اگر ز دست بلا بر فلک رود بدخوی،،، ز دست خوی بد خویش در بلا باشد. (سعدی)

***

دغدغه حفظ زبان مادری یا جدال بر سر نام آن؟

دیگرانی بودند که ما را به تفرقه اندازی متهم کرده و می گفتند به جای اچمی و لاری کردن بیایید برای حفظ این زبان بکوشیم!؟

باید بگویم اتفاقا دغدغه ما “تلاشی برای ازبین نرفتن زبان مادری مان است” که نیاز به یک کوشش، همبستگی و همت جمعی دارد؛ که معتقدیم واژه “اچمی” به مراتب بیشتر به حفظ این «زبان همگان» کمک می کند تا واژه “لاری”، که بواسطه رابطه قدرت و علم که در یادداشتم به آن اشاره کردم، و شایان تدین مبسوط تر به آن پرداخته، برساخته شده است.

حفظ زبان مادری بی شک اولویت و دغدغه اول هر خنجی، اوزی، گراشی، لاری، بستکی، لنگه ای و… باید باشد. اما اولویت دوم که ما به آن پرداخته ایم، مسئله نام این زبان است که اتفاقا در راستای اهداف اولویت اول (یعنی حفظ زبان منطقه زیر پرچم مفهومی مشترک) جای می گیرد و رابطه لازم و ملزومی دارد؛ پس نمی توان گفت بی اهمیت یا حتی کم اهمیت است؛ چون حفظ این زبان به یک کوشش جمعی گویشوران آن در منطقه نیازمند است، و ما بر این باوریم چه واژه ای بهتر از «اچمی» که بدون هیچ برنامه ریزی، هزینه هنگفت و حمایت از نهادهای رسمی (برعکس هزینه هایی که برای جاانداختن نام زبان لاری شده است) بین مردم باب شده است؟

حتی در یادداشتم که دوستان به دقت نخوانده اند، اشاره کرده ام:
[در این یادداشت(اول) به اهمیت حفظ زبان و رابطه این زبان با موجودیت مردم این خطه (که اتفاقا در جای خود بحث فوق‌العاده مهمی است) نمی پردازم…]

و باید توجه داشت که این مفهوم مشترک از کره ماه نیامده است! همانطور که امیرحسین نوبهار در جوابیه(اینجا) گفته است:
کافی است سفری به شهرهای بستک، بندرلنگه، خنج یا در همین نزدیکی به شهر گراش داشته باشید و از مردم بپرسید که کدام را ترجیح می‌دهند؟ لارستانی یا اچمی؟

اینکه یادداشت بنده را غیرتاریخی وغیرعلمی خوانده اند، که البته خود بر آن اصراری نداشته و تنها پیشنهاد به نظرسنجی داده بودم و این سوال ساده را برای علم زدگان مطرح کردم که:

[اگر صرفا به علت آن مقطع تاریخی که منطقه ایراهستان به مرکزیت لار بوده را دلیل محکمی برای گذاشتن نام «زبان لاری یا لارستانی» بدانیم، شاید بهتر آن باشد که اسم زبان یا گویشمان را «ایراهستانی» بگذاریم، که البته امروز در بین هیچکسی استعمال نمی‌شود و اصطلاح رایجی نیست! و اگر شما در جایی خودتان را «اچمی‌زبان» معرفی کنید، بیشتر شما را می‌شناسند تا «ایراهستانی»!

یا اگر بحث کهن بودن است، شاید بهتر است نام آن را «زبان کاریانی» یا «خنجی» بنامیم؛ چون این دو شهر و روستا هم تاریخی و کهن هستند! اما چون از بد روزگار شانس آن را نداشته‌اند که «مرکزیت سیاسی» در طول تاریخ داشته باشند، آیا عادلانه است که اسمشان را روی زبان منطقه نگذاریم؟ یا فرض کنیم مرکزیت ایراهستان اوز بود. آیا باید زبان منطقه را «زبان اوزی» می‌نامیدیم؟ رابطه قدرت و هویت انکارنشدنی است؛ اما آیا الزاما عادلانه نیز خواهد بود؟]

اما متاسفانه خیلی از دوستان منتقد یا کلا یادداشت ها را نخوانده اند چون تحمل این را ندارند که آراء مخالف را بشنوند و فورا دست به سرکوب می زنند، یا هم به دلیل پیش فرض ها و سوگیری های حاکم و هجمه های توده وار، سرسری آن را خوانده اند و هیچ توجهی به استدلال های این حقیر نداشته اند.

تا جایی که نه در نقدهای مکتوب و نه در کامنت ها و نه در بحث های گروه های مجازی، هیچ کس جواب به این پرسش ساده را نداده است که: خنج و کاریان کهن یا حتی بستک هم از شهرهای قدیمی، بزرگ و تاریخی بوده اند، چرا نباید نام زبان مادریمان را به اسم این شهرها بنامیم؟ (که البته بنده قطعا نمی پسندم نام یک زبان به اسم یک شهر تمام شود، و صرفا این”گویش ها” است که باید به نام شهرها اطلاق شود.)

اگر پیش دستی عزیزان لاری در گذشته، برای ثبت زبان منطقه مان به اسم «زبان لاری» در یونسکو مزید بر علت است، آیا تقسیم بندی های خاورمیانه یا به رسمیت شناختن اسرائیل در مجامع بین المللی نیز قابل قبول است؟

اندکی از اوزی هایی که « از پاپ کاتولیک تر شده اند!»

و اما حیرت انگیز ترین واکنش هایی که در طول این یک هفته دیده ام از سوی همشهریان عزیزم بود.

بگذریم از دوستان و همشهریان فرهیخته و اهل قلمم که انتقاد خود را شفاف و مودبانه شخصا به این حقیر رساندند، اما در سوی دیگر عده ی قلیلی از اهالی به ظاهر فرهنگ، که خود را نمایندگان به حق باقی مردم اوز و روستاهای آن می پندارند، در گروه های مجازی با لحنی تند و گاهی تحقیرآمیز به انتقاد پرداخته و واژه ی اچمی را یک واژه دهاتی، غیرعلمی، بی هویت، و بی کلاس دانستند!

برای مثال یکی از اعضای شورای شهر به فاصله یک دقیقه بعد از به روی سایت رفتن یادداشتم، بدون اینکه اصلا یادداشت بنده حقیر را بخواند واکنش تندی نشان دادند که به هیچ وجه در شان منتخب مردم یک شهر فرهیخته که در منطقه شهره است، نبود.

اینکه ما خود را در برج عاج بنشانیم و به مردم درست و غلط را تاکید کنیم و هیچ عطف توجهی به “ذائقه و نظر باقی گویشوران” (که من موفق یا ناموفق سعی در تبیین آن داشتم) نداشته باشیم، این نگاه از بالا، اوج خودبرتربینی است که سعی می کنم در یادداشتی در آینده نه چندان دور به تبیین علت روانشناختی-جامعه شناختی آن بپردازم.

دوستان انگار فراموش کرده اند که من نیز خود اوزی هستم و به زاده شدنم در این شهر با مردمانی سخت کوش و فرهنگ دوست افتخار می کنم.

اما این را نمی پسندم که شخصی (چه خود یا دیگران) خود را به عنوان نماینده همه مردم اوز و روستاهای آن معرفی کند، و به همین دلیل پیشنهاد به نظرسنجی داده ام.

دوستی چند ساله ام با لاری ها:

و در آخر با تمام توهین ها و برچسب هایی که در گروه های مجازی (هم از سوی عزیزان لار و هم اوز) به من و دوستانم زده شده است باید بگویم که اینجانب دوستان متعدد و خیلی صمیمی و نزدیک لاری دارم و هیچ مشکلی با شخصی ندارم، و شهر لار را بی شک از کهن ترین و مهمترین شهرهای منطقه می دانم همچون خنج، بستک و…؛ همانطور که در پایان یادداشتم نیز گفته بودم:

«تاکید موکد می‌کنم که این یادداشت به دنبال مضامین تفرقه‌انگیز مثل قومیت‌گرایی، مذهب‌گرایی یا در نظر نگرفتن دیگری (خرده‌فرهنگ‌ها) نیست. بالعکس، ما در مناطق اچمی‌زبان، ترک، عرب و فارس داریم؛ شیعه و سنی داریم؛ و بی‌شک با تمام فراز و نشیب‌هایی که طی دهه‌های گذشته بین خنج و اوز وگراش و لار و بوده است، با این همه وحدت و همزیستی مردم منطقه‌مان مثال‌زدنی است و باید برای استحکام و تقویت آن بکوشیم.»

*دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی


شهرستان خنج...
ما را در سایت شهرستان خنج دنبال می کنید

برچسب : نویسنده : خنجی up بازدید : 368 تاريخ : چهارشنبه 30 مرداد 1398 ساعت: 20:09

خبرنامه