خُنْج، شهری در جنوب استان فارس و مرکز شهرستان خنج است. این شهر در فاصله ۲۶۵ کیلومتری از شیراز و ۱۱۰ کیلومتری خلیج فارس واقع شده. برپایه آمار سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمیعت آن ۱۹٬۲۱۷ تن جمعیت گزارش شده است.[۴] که از این دید بیست و پنجمین شهر پر جمیعت استان فارس و سیصد و پنجاه و چهارمین شهر پر جمیعت ایران بهشمار میرود. مردم خنج از پارسهای اچمی هستند و به زبان لارستانی (اچمی)، گویش خنجی سخن میگویند. دین مردم شهرستان خنج اسلام است و مذهب آنها اهل سنت و جماعت و از فقه شافعی هستند. خنج را پایتخت معنوی و دروازه لارستان بزرگ مینامند.
چرا شهرهای ژاپن با وجود جمعیت زیاد، همچنان جزو بهترین شهرهای جهان هستند؟ پاسخ در طراحی هوشمندانه شهری ژاپن نهفته است.
چه چیزی یک شهر را واقعا برای زندگی، آماده میکند؟ شاید پاسخ در آسمانخراشهای بلند، مراکز خریداری عظیم یا جاذبههای مشهور آن نباشد؛ بلکه در بیانات سادهای پنهان باشد که زندگی روزمره را روانتر میکنند.
شهری که بتوان در آن بدون خودرو به محل کار رفت، تهیههای روزانه را با پای پیاده انجام داد، فردی با ویلچر بتواند بدون مانع از ایستگاه قطار استفاده کند یا والدین بتوانند با کالسکه بهراحتی در خیابان حرکت کنند، شهری است که برای زندگی طراحی شده است. (BBC)
ژاپن نمونهای موفق از چنین رویکردی است. در رتبهبندی جهانی قابلیت زندگی در سال ۲۰۲۶، شهرهای توکیو و اوساکا در میان ۱۰ شهر برتر جهان قرار گرفتند؛ دستاوردی که تنها به زیرساختهای پیشرفته مربوط نمیشود، بلکه حاصل مجموعهای از تصمیمهای کوچک اما هوشمندانه در طراحی شهری است.
در شهرهای ژاپن، هدف فقط ساختن خیابان و ساختمان نیست؛ بلکه ایجاد محیطی است که مردم در هر سن و با هر توانایی بتوانند در آن زندگی کنند.
کپی لینک
۱. شهرها برای زندگی روزمره ساخته شدهاند، نه فقط رفتوآمد
Getty Images
یکی از مهمترین قابلیتهای شهرهای ژاپن، نزدیکی فرصتات ضروری به محل زندگی مردم است. بسیاری از محلهها حول خیابانهای تجاری سنتی به نام شوتنگای (Shotengai) شکل گرفتهاند؛ خیابانهایی سرپوشیده که ارائهگاههای کوچک، کافهها، درمانگاهها، سوپرمارکتها و کسبوکارهای محلی را در فاصلهای کوتاه کنار هم قرار میدهند.
در چنین محلههایی، سفارش روزانه یک کار خستهکننده نیست؛ بلکه بخشی از زندگی اجتماعی مردم محسوب میشود. سالمندان، کودکان و خانوادهها میتوانند بدون نیاز به خودرو در همان محدوده رفتوآمد کنند و با صاحبان کسبوکارهای محلی ارتباط داشته باشند.
پاتریک لیدون، نویسنده مجموعه «The Possible City»، که پس از زندگی در آمریکا به اوساکا نقل مکان کرده است، میگوید خریداری مواد غذایی در ژاپن برای او از یک وظیفه روزمره به تجربهای اجتماعی تبدیل شده است.
او بیان میدهد که خیابانهای محلی ژاپن با بوی غذاهای تازه، مغازههای کوچک خانوادگی، دسترسی آسان به حملونقل عمومی و حس امنیت، ارتباط مردم با محله را تقویت میکنند.
در بسیاری از شهرهای ژاپن، خیابانها نیز بیشتر برای انسانها طراحی شدهاند تا خودروها. خودروهای کوچک، دوچرخهها و عابران پیاده در فضایی مشترک حرکت میکنند؛ رویکردی که باعث میشود خیابانها زندهتر و انسانیتر باشند.
کپی لینک
۲. حملونقل عمومی برای همه طراحی شده است
Getty Images
یکی از شناختهشدهترین مشخصههای شهرهای ژاپن، شبکه گسترده و دقیق حملونقل عمومی آنها است. قطارها و اتوبوسها نهتنها سریعتر و منظم هستند، بلکه برای گروههای مختلف جامعه نیز قابلاستفاده طراحی شدهاند.
توکیو با وجود جمعیت بسیار زیاد، شبکهای از خطوط ریلی دارد که میلیونها نفر را هر روز بدون نیاز به خودرو جابهجا میکند. برای بسیاری از ساکنان، داشتن خودرو ضرورتی ندارد؛ زیرا تقریبا هر نقطهای از شهر با حملونقل عمومی قابل دسترسی است.
یکی از نکات مهم در این زمینه، توجه ژاپن به دسترسپذیری است. پس از تصویب قانون «بدون مانع» در سال ۲۰۰۶، بسیاری از ایستگاههای پرتردد کشور به آسانسور، مسیرهای بدون پله و فرصتات مناسب برای افراد دارای معلولیت مجهز شدند.
جاش گریسدیل، مدیر وبسایت Accessible Japan، میگوید طراحیهایی مانند رمپ و آسانسور فقط برای افراد کمتوان نیستند؛ والدینی که کالسکه دارند، سالمندان و مسافرانی که چمدان حمل میکنند نیز از همین قابلیتات بهره میبرند.
حتی مسیرهای برجسته زردرنگ روی پیادهروها برای کمک به افراد نابینا نیز نخستینبار در ژاپن طراحی شدند و بعدها در بسیاری از کشورهای جهان مورد استفاده قرار گرفتند.
کپی لینک
۳. شهرها گذشته خود را حفظ میکنند
Getty Images
با وجود فناوری پیشرفته، ژاپن همیشه تلاش نمیکند همهچیز را با نمونههای نوین جایگزین کند. یکی از قابلیتهای شهرهای این کشور، حفظ پیوند میان گذشته و زندگی مدرن است.
در بسیاری از محلههای ژاپن، معابد قدیمی، درختان چندصدساله و ساختمانهای تاریخی در کنار برجهای مدرن و ایستگاههای پیشرفته باقی ماندهاند.
پاتریک لیدون معتقد است ژاپن برخلاف بسیاری از کشورها، تنها بهدلیل تازهتر بودن یک فناوری، سیستمهای قدیمی را کنار نمیگذارد. اگر چیزی همچنان کارآمد باشد، دلیلی برای تغییر آن وجود ندارد.
این نگاه در طراحی شهری نیز دیده میشود. در برخی نقاط، زیرساختهای نوین بهجای حذف عناصر قدیمی، با آنها هماهنگ میشوند. نمونه مشهور آن درخت کافور ۷۰۰ سالهای است که از سقف ایستگاه راهآهن کایاشیما در نزدیکی اوساکا عبور کرده و همچنان حفظ شده است.
این رویکرد باعث شده است شهرهای ژاپن هویت خود را از دست ندهند و زندگی مدرن همچنان با خاطره تاریخی شهرها پیوند داشته باشد.
کپی لینک
۴. فرهنگ احترام، مکمل طراحی شهری است
Getty Images
ساخت زیرساختهای مناسب تنها بخشی از موفقیت شهرهای ژاپن است؛ بخش دیگر به رفتار شهروندان مربوط میشود.
در شهرهای شلوغی مانند توکیو، میلیونها نفر هر روز در کنار یکدیگر زندگی میکنند، اما قوانین نانوشتهای مانند رعایت صف، سکوت در قطارها، حفظ پاکیزگی محیط عمومی و توجه به فضای دیگران، باعث میشود این تراکم جمعیتی قابلمدیریت باشد.
ماساتو کومینامی، مدیر یک هتل در توکیو، میگوید مردم ژاپن معمولا بهطور ناخودآگاه به این فکر میکنند که رفتارشان چه تأثیری بر دیگران دارد.
گریسدیل نیز معتقد است زیرساختهای شهری بدون همکاری مردم نمیتوانند بهتنهایی یک شهر را برای زیست جمعی، آماده کنند. به گفته او، احترام و ملاحظه اجتماعی بهاندازه آسانسورها، رمپها و سیستمهای حملونقل اهمیت دارند.
کپی لینک
درس شهرهای ژاپن برای جهان
موفقیت شهرهای ژاپن حاصل یک تصمیم بزرگ یا یک فناوری خاص نیست؛ بلکه خروجی مجموعهای از انتخابهای کوچک است: محلههایی که نیازهای روزمره را نزدیک نگه میدارند، حملونقل عمومی که برای همه قابل استفاده است، احترام به گذشته و فرهنگی که زندگی جمعی را آسانتر میکند.
شاید مهمترین درس ژاپن این باشد که یک شهر خوب الزاما شهری با بزرگترین ساختمانها یا پیشرفتهترین فناوریها نیست؛ بلکه شهری است که اصطکاکهای کوچک زندگی را افت میدهد.
در نهایت، کیفیت یک شهر را میتوان با یک پرسش ساده سنجید: آیا زندگی در آن برای مردم آسانتر شده است؟ شهرهای ژاپن نشان میدهند پاسخ این پرسش، اغلب در شرحی نهفته است که شاید به چشم نیایند، اما هر روز زندگی میلیونها نفر را بهتر میکنند.
