دلیل ورود به جزیره اسرارآمیز جنوب ایسلند ممنوع است؛ بررسی موضوع

Guardian

در جهان مکان‌های کمی وجود دارند که ورود انسان به آن‌ها تقریبا به‌طور کامل ممنوع باشد. جزیره سورتسی در جنوب ایسلند یکی از همین مکان‌های نادر است؛ جزیره‌ای که نه هتل دارد، نه ساکن دائمی و نه حتی گردشگران می‌توانند روی آن قدم بگذارند.

این جزیره که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، از زمان شکل‌گیری‌اش تحت حفاظت کامل قرار دارد و تنها گروه کوچکی از دانشمندان اجازه ورود به آن را دارند.

جزیره‌ای که از دل آتشفشان متولد شد

سورتسی یکی از جوان‌ترین جزایر جهان به شمار می‌رود. این جزیره بر اثر فوران یک آتشفشان زیردریایی بین سال‌های ۱۹۶۳ تا ۱۹۶۷ از دل اقیانوس اطلس سر برآورد. فورانی که سورتسی را به وجود آورد، آنقدر برای زمین‌شناسان اهمیت داشت که نوع خاصی از فوران‌های آتشفشانی که در اثر برخورد ماگما با آب دریا رخ می‌دهد، بعدها «فوران سورتسیایی» (Surtseyan eruption) نام گرفت.

زمین‌شناسان معتقدند فوران آتشفشانی احتمالا حدود یک هفته پیش از آنکه جزیره از سطح آب سر برآورد، در بستر اقیانوس آغاز شده بود. مردم تنها زمانی متوجه آن شدند که ستون‌های بخار و خاکستر از آب بیرون زد. در روزهای نخست فوران، ستون‌های عظیم خاکستر و بخار تا آسمان بالا می‌رفتند و بر اثر برخورد ذرات خاکستر، رعدوبرق‌های آتشفشانی در میان ابرهای دود شکل می‌گرفت.

همین پیدایش تازه باعث شد دانشمندان فرصتی کم‌نظیر برای مطالعه شکل‌گیری یک اکوسیستم از نخستین روزهای تولد یک جزیره به دست آورند. به همین دلیل، دولت ایسلند از همان ابتدا قوانین سخت‌گیرانه‌ای برای حفاظت از آن وضع کرد.

چرا ورود به سورتسی ممنوع است؟

مهم‌ترین دلیل این ممنوعیت، جلوگیری از هرگونه دخالت انسان در روند طبیعی تکامل جزیره است. برخلاف بیشتر جزایر آتشفشانی که هزاران سال پس از شکل‌گیری مطالعه می‌شوند، سورتسی از نخستین لحظه پیدایش در برابر چشم دانشمندان شکل گرفت. پژوهشگران روند رشد، فرسایش و شکل‌گیری اکوسیستم آن را از روز اول ثبت کرده‌اند.

ورود گردشگران، ساخت‌وساز، پهلو گرفتن قایق‌ها، غواصی در نزدیکی ساحل و حتی ایجاد هرگونه تغییر در محیط اطراف جزیره ممنوع است. بازدیدکنندگان تنها می‌توانند از فاصله دور و با قایق یا هواپیما، سورتسی را تماشا کنند.

دانشمندان معتقدند حتی ورود ناخواسته دانه گیاهان، میکروارگانیسم‌ها یا جانوران از سوی انسان، می‌تواند روند طبیعی شکل‌گیری پوشش گیاهی و حیات‌وحش جزیره را تغییر دهد و ارزش علمی آن را از بین ببرد.

آزمایشگاهی طبیعی برای پژوهشگران

از زمان پیدایش سورتسی تاکنون، تنها تعداد محدودی از پژوهشگران هر سال اجازه ورود به این جزیره را دریافت می‌کنند و اقامت آن‌ها نیز معمولا فقط چند روز طول می‌کشد.

پژوهشگران در این جزیره روند استقرار گیاهان، ورود پرندگان، شکل‌گیری زیستگاه‌های جدید، فرسایش زمین و تکامل اکوسیستم را بدون دخالت مستقیم انسان بررسی می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌گیری حیات در سورتسی، پرندگان دریایی بودند. آن‌ها با ساختن آشیانه و انتقال مواد مغذی، به تشکیل خاک کمک کردند و شرایط را برای رشد گیاهان فراهم ساختند. به همین دلیل، پوشش گیاهی جزیره بسیار سریع‌تر از آنچه انتظار می‌رفت گسترش یافت.

اطلاعاتی که طی چند دهه از این مطالعات به دست آمده، به دانشمندان کمک کرده است بهتر درک کنند که حیات چگونه در سرزمین‌های تازه‌تشکیل‌شده آغاز می‌شود.

میراثی ارزشمند برای جهان

سورتسی به‌دلیل ارزش علمی استثنایی خود در سال ۲۰۰۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. این جزیره یکی از معدود آزمایشگاه‌های طبیعی جهان است که پژوهشگران می‌توانند در آن شکل‌گیری یک اکوسیستم را تقریبا از نقطه آغاز دنبال کنند.

حفاظت از این جزیره باعث شده است سورتسی همچنان دست‌نخورده باقی بماند و به یکی از مهم‌ترین مراکز مطالعه فرایندهای طبیعی زمین تبدیل شود؛ جایی که طبیعت، بدون دخالت انسان، داستان تولد یک جزیره را روایت می‌کند.